pastel, papier; 70 x 50 cm;
sygn., dat. i opisany u dołu kompozycji: 10 - Dotknięcie diabła 3 VI 1982, g. 8.00 Natalia LL
Proweniencja:
kolekcja prywatna, Polska
Praca wystawiana:
Stany skupienia Natalii LL, Galeria Art Rytel 17.05.2025 - 07.06.2025, Warszawa
Praca reprodukowana:
Stany skupienia Natalii LL [katalog wystawy], Warszawa 2025, s. 54 (il. barwna)
Cykl pasteli na papierze zatytułowanych „Dotknięcie diabła” (datowanych przede wszystkim na lata 1982–1984), to unikalny zapis stanów świadomości artystki, które towarzyszyły jej seansom i działaniom performatywnym. Ich efektem były także fotografie i rysunki. Lach-Lachowicz w latach 80. zajmowała się rejestrowaniem odmiennych stanów umysłu, wykonując eksperymenty na własnej psychice i percepcji. Te prowokacyjne działania były próbą artystycznego zmierzenia się z tym co irracjonalne i nie w pełni kontrolowane, a przez co postrzegane jako ciemna, mroczna strona naszej psychiki (lęki, obsesje, niepokój). Oferowane prace zwracają uwagę ekspresyjnymi, szybko kładzionymi plamami koloru. Daty i godziny, które pojawiają się w tytułach pasteli, odnoszą się do konkretnych seansów – traktowanych jako jednorazowe, ściśle określone wydarzenia. Cykl wpisuje się wieloletni projekt artystki, w którym to własne ciało, psychika i doświadczenie stają się głównym polem badania i artystycznych poszukiwań (np. „Sztuka konsumpcyjna” i „Śnienia”).
Początkowo seanse miały charakter prywatny, podczas których artystka wykonywała fotografie, rysunki i obrazy. W 1983 roku cykl został pokazany publicznie jako wystawa i performance „Dotknięcie diabła” w BWA w Lublinie. Natalia LL konstruowała w galerii symboliczną przestrzeń, gdzie w otoczeniu m.in. ekspresyjnych, czerwonych rysunków, eksperymentowała nad granicznymi stanami psychiki.
